Table of Content

💹 Ekonomik Bağımlılığın Kültürel Kökleri

Batı hayranlığı masum bir beğeni değil ülkeyi küresel sermayenin açık pazarı haline getiren stratejik bir zafiyettir. Çıkış yolu:

  • Tüketimden Üretime Geçiş: Statü arayışını ithal markalarda değil yerli teknoloji ve tasarım üretiminde bulan yeni bir toplumsal bilinç şarttır.
  • Marka Sömürgeciliği: Küresel markaların birer “yumuşak güç” silahı olduğu gerçeği görülmeli ve ekonomik milliyetçilik teknolojik egemenlik üzerine kurulmalıdır.
  • Özgüven İnşası: Pazar psikolojisi aşağılık kompleksinden beslenir. Kurtuluş kendi mühendisine ve girişimcisine duyulan güvenin yeniden tesis edilmesidir.
📚 Referans Kaynak: Chang Ha-Joon – Sanayileşmenin Gizli Tarihi ve Ekonomik Bağımsızlık Tezleri esas alınmıştır.

Giriş

Ekonomik verileri sadece döviz kurları veya enflasyon rakamları üzerinden okumak büyük resimdeki asıl hastalığı gözden kaçırmaktır. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin temel sorunu üretim kapasitesinin eksikliği değil zihinlere yerleşmiş olan pazar olma psikolojisi travmasıdır. Yüzyılı aşkın süredir devam eden Batı hayranlığı sadece kültürel bir tercih olarak kalmamış aynı zamanda bu coğrafyayı Batılı markaların sadık bir tüketicisi haline getirmiştir. Bir toplum kendi ürettiğine burun kıvırıp ithal olanı kutsallaştırdığı an ekonomik bağımsızlığını kendi elleriyle teslim etmiş demektir. Bu yazıda meselenin sadece “yerli malı” kullanmak olmadığını asıl mücadelenin zihinlerdeki “biz yapamayız” veya “onlar daha iyisini yapar” önyargısını kırmak olduğunu göreceğiz. Ekonomik milliyetçilik kavramını hamasi bir slogan olmaktan çıkarıp üretim, teknoloji ve marka yaratma odaklı stratejik bir duruş olarak yeniden tanımlayacağız.

Medeniyet ve Kültür Arasındaki Sarkaçta Ekonomik Varoluş

Türk modernleşme tarihi, bir yönüyle “Batı’ya rağmen Batılılaşma”, diğer yönüyle ise hayranlık ile mecburiyet arasında gidip gelen bir ekonomik entegrasyon çabasıdır. Tanzimat Fermanı’ndan (1839) bugüne, Türk aydını ve bürokrasisi için Batı, salt bir coğrafi yön olmanın ötesinde, ulaşılması gereken bir “muasır medeniyet” (civilization) seviyesidir. Ancak Aliya İzzetbegoviç’in Doğu ve Batı Arasında İslam eserinde keskin bir ferasetle ayırdığı gibi, “Kültür” (insana dair, ruhani ve sanatsal olan) ile “Medeniyet” (teknik, maddi ve araçsal olan) arasındaki ayrım, Türk milletinin Batı ile kurduğu ekonomik ilişkinin de temel çelişkisini oluşturur. Batı, teknik üstünlüğü (Medeniyet) ile cezbedici bir güç merkezi iken, bu gücün arkasındaki manevi boşluk ve sömürü mekanizmaları (Anti-Kültür), Türk toplumunun bilinçaltında derin bir güvensizlik yaratmıştır.

Bu bölümde, Türkiye ile Batı (özelinde Almanya ve Avrupa Birliği) arasındaki ticari ve ekonomik ilişkiler, sadece istatistiki verilerle değil, aynı zamanda bu verilerin arkasında yatan sosyolojik ve psikolojik dinamiklerle analiz edilecektir. Roger Garaudy’nin İslam’ın Vadettikleri eserinde Batı medeniyetini “kendi üzerine kapanan” ve insanı üretim-tüketim çarkları arasında ezen bir yapı olarak tasvir etmesi, bugünün ekonomik verileriyle şaşırtıcı derecede örtüşmektedir. Alman sanayisinin (Volkswagen, Deutsche Bahn) yaşadığı yapısal krizler, sadece yönetimsel hatalar değil, aynı zamanda Garaudy’nin işaret ettiği “ruhunu kaybetmiş teknik” anlayışının bir sonucudur. Sezai Karakoç’un “Diriliş” felsefesi ekseninde, Batı’nın teknolojisini alıp ruhunu reddetme ideali ile “Gül Yetiştiren Adam” (Rasim Özdenören) metaforundaki kafa karışıklığı, bugün Türk tüketicisinin “Made in Germany” etiketine duyduğu irrasyonel güven ile yerli üretime (TOGG, Savunma Sanayii) duyduğu gurur arasındaki çatışmada yaşamaktadır.

Analizim, Batı’nın ekonomik bir “Ütopya” olmaktan çıkıp, hantal, korumacı ve kriz içindeki bir “Realiteye” dönüştüğünü, buna karşılık Türk milletinin “Pazar Olma Psikolojisi”nden kurtulup “Üretici Aktör” olma sancılarını, güncel veriler ve tarihsel perspektif ışığında incelemektedir.

Okumakta olduğunuz bu yazı beş bölümlük kapsamlı bir dosya çalışmasının parçasıdır. Temel gayemiz Tanzimat devrinden bugüne Türk aydınının ruhuna işleyen Batı hayranlığını tarihsel ve sosyolojik verilerle sorgulamaktır.

Tarihsel Arka Plan ve Zihinsel Kodlar: Tanzimat’tan Gümrük Birliği’ne

Tanzimat ve “Pazar” Olmanın İnşası

Türk modernleşmesi, askeri yenilgilerin (Karlofça, 1699) bir sonucu olarak, Batı’nın “tekniğini” alma mecburiyetiyle başlamıştır. Ancak bu teknik transferi, zamanla bir yaşam tarzı ve tüketim kalıbı transferine dönüşmüştür. Tanzimat dönemi, Osmanlı pazarının 1838 Balta Limanı Ticaret Anlaşması ile İngiliz ve Fransız mallarına açılmasıyla, yerli lonca teşkilatının çöküşüne ve “ithalatçı zihniyetin” tohumlarının atılmasına sahne olmuştur. Batı, bu dönemde Türk zihniyetinde ikiye ayrılmıştır: Fransa, kanunların, edebiyatın ve laikleşmenin (Kültür/Hukuk) kaynağı iken Almanya (Prusya), disiplinin, askeri tekniğin ve sanayinin (Teknik/Medeniyet) kaynağı olarak kodlanmıştır.

Bu tarihsel kodlama, bugünkü ticari ilişkilerin de temelini oluşturur. Türk hukuk sistemi ve laiklik anlayışı Fransız (Code Napoléon) etkisindeyken, fabrikalar, makineler ve mühendislik hayranlığı Alman (Siemens, Bosch, Mercedes) ekolüne dayanır. Bu durum, Türk insanının zihninde “Alman malı sağlamdır, Fransız kültürü incedir” şeklinde basitleştirilmiş ancak güçlü bir “Batı Ütopyası” yaratmıştır. Ancak bu ütopya, Batı’nın sömürgeci yüzünü (Düyun-u Umumiye) çoğu zaman perdelemiştir.

Gümrük Birliği: Modern Kapitülasyon mu, Entegrasyon mu?

1996 yılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği (GB), Tanzimat’la başlayan sürecin en ileri aşamasıdır. Teknik olarak sanayi mallarının serbest dolaşımını sağlayan bu anlaşma, psikolojik ve stratejik olarak “tek taraflı bağımlılık” üretmiştir.

  • Karar Alma Asimetrisi: Türkiye, AB’nin ticaret politikasını (Common Commercial Policy) uygulamayı taahhüt etmiş, ancak bu politikaların belirlendiği masada yer almamıştır.1 Bu durum, Rasim Özdenören’in Gül Yetiştiren Adam hikayesindeki gibi, kendi bahçesinde (pazarında) başkasının kurallarıyla çiçek yetiştirmeye çalışan bir adamın çaresizliğine benzemektedir. Türkiye, AB’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşmalarına (STA) otomatik olarak uymak zorundadır ancak bu üçüncü ülkeler Türkiye’ye pazarını açmak zorunda değildir. Bu “dışsal asimetri” 1, Türk pazarını savunmasız bırakırken, Türk sanayicisini haksız rekabete maruz bırakmaktadır.
  • Tarım ve Hizmetlerin Dışlanması: GB’nin sadece sanayi ürünlerini kapsaması 1, Türkiye’nin rekabetçi olduğu alanları (tarım, hizmetler) dışarıda bırakarak, Türkiye’yi Avrupa sanayisi için “açık bir pazar” haline getirmiştir.

Bu yapı, Türk insanındaki “aşağılık kompleksini” besleyen kurumsal bir mekanizmadır. “Bizim malımız Avrupa’ya giremez ama Avrupa malı bize serbestçe girer” algısı, yerli üretimin kalitesine duyulan güveni zedelemiş ve Batı mallarını “erişilmesi gereken standart” olarak konumlandırmıştır.

Alman “Teknik Ütopyasının” Çöküşü: Verilerle Yüzleşmek

Batı hayranlığının, özellikle “mühendislik ve disiplin” odaklı Alman hayranlığının, rasyonel bir temeli olup olmadığını sorgulamak için 2024 ve 2025 verilerine bakmak elzemdir. Türk insanının zihnindeki “kusursuz işleyen Alman makinesi” imajı, sahadaki gerçeklikle (Realite) artık örtüşmemektedir. Almanya, Spengler’in Batı’nın Çöküşü tezini doğrularcasına, teknik medeniyetinin zirvesinden aşağı doğru bir düşüş yaşamaktadır.

Demir Ağların Paslanması: Deutsche Bahn Krizi

Alman disiplininin en büyük sembolü olan trenlerin dakikliği, bir efsaneye dönüşmüştür. 2024 verileri, sistemin iflas ettiğini göstermektedir.

GöstergeVeriAnaliz ve AnlamıKaynak
Uzun Mesafe Dakiklik%62,7Trenlerin neredeyse yarısı zamanında gelmemektedir. Bu oran son 21 yılın en düşük seviyesidir.2
Mali Zarar (2024)€1,8 MilyarŞirket operasyonel kârlılığını yitirmiş, devlet sübvansiyonuna muhtaç hale gelmiştir.4
Gecikme Tazminatları€197 MilyonGecikmeler o kadar yaygındır ki, şirket devasa tazminatlar ödemek zorunda kalmaktadır.5
Altyapı Durumu%80 SorunluGecikmelerin %80’i “çürüyen ve aşırı yüklenmiş” altyapıdan kaynaklanmaktadır.3

Tablo 1: Deutsche Bahn Dakiklik Performansı ve Mali Kayıplar (2024)

Yıllarca ‘Alman disiplini’ diyerek gıptayla baktığımız o kusursuz makine, gözlerimizin önünde paslanıp çatırdarken; hâlâ aynı kör hayranlığı sürdürmek bir nevi akıl tutulması değil midir?

Bu tablo, Sezai Karakoç’un Batı eleştirisindeki “maddeye tapan ama ruhunu kaybeden” medeniyetin, maddesini de yönetemez hale geldiğini göstermektedir. Yıllarca süren yetersiz yatırım (underinvestment), Alman altyapısını kırılgan hale getirmiştir. Türk insanının zihnindeki “Almanya’da her şey saat gibi işler” ütopyası, Almanya’da yaşayan gurbetçilerin ve iş insanlarının tecrübe ettiği “iptal edilen trenler, çalışmayan klima sistemleri ve kapalı restoran vagonları” 6 gerçeğiyle yıkılmaktadır.

Bir Bürokratik Anıt: Stuttgart 21 Projesi

Türk inşaat sektörünün hızına alışkın olanlar için, Almanya’daki Stuttgart 21 projesi anlaşılması güç bir fiyaskodur.

  • Maliyet Sapması: Başlangıçta 2,5 milyar Euro olarak planlanan projenin maliyeti, 11 milyar Euro’yu aşmıştır.6 Bu, %300’ün üzerinde bir maliyet artışıdır.
  • Zaman Sapması: 2019’da bitmesi planlanan proje, 2025, 2026 derken belirsiz bir tarihe (muhtemelen 2027) ertelenmiştir.7
  • Teknik Yetersizlik: Proje, yeni sinyalizasyon sistemindeki teknik sorunlar nedeniyle durma noktasına gelmiştir. “Teknoloji devi” Almanya, kendi tren istasyonunun dijital altyapısını kuramamaktadır.8

Bu durum, Aliya’nın “Medeniyet” tanımındaki teknik üstünlüğün, bürokratik hantallık ve vizyon eksikliğiyle nasıl felce uğradığını göstermektedir. Almanya, geçmişin mirasını yerken, geleceği inşa etme yeteneğini (capability) kaybetmektedir.

Sanayi Devrimini Iskalamak: Otomotiv Sektörünün Çöküşü

Türk sanayileşmesi, Sanayi Devrimi’ni ıskalamanın travmasını yaşarken, bugün Almanya, “Dijital Devrimi” ıskalamanın bedelini ödemektedir. Alman ekonomisinin kalbi olan otomotiv sektörü, varoluşsal bir krizdedir.

  • VW’nin Tarihi Kararı: Volkswagen, 87 yıllık tarihinde ilk kez Almanya’da fabrika kapatmayı ve işten çıkarmaları gündeme getirmiştir.9 Bu, “Sosyal Piyasa Ekonomisi”nin ve işçi-işveren uzlaşısının sonudur.
  • Çin Tehdidi: Elektrikli araç (EV) teknolojisinde Çin, Almanya’yı geride bırakmıştır. Çinli markalar (BYD, MG), Avrupa pazarında %11 paya ulaşmıştır.11 Alman araçları, yazılım ve batarya teknolojisinde “analog” kalmış, Çinli rakipleri ise “dijital” çağın gerekliliklerini sunmaktadır.9
  • Geriye Gidiş: Almanya, elektrikli araç sübvansiyonlarını kaldırdıktan sonra EV satışlarında %29’a varan düşüşler yaşamıştır.13 Bu durum, Alman tüketicisinin bile “çevresel bilincinin” ekonomik teşviklere (maddiyata) bağlı olduğunu, Garaudy’nin eleştirdiği “faydacı ahlakın” bir yansıması olduğunu göstermektedir.

Türkiye’nin Dinamizmi ve “Aşağılık Kompleksi”nin Sorgulanması

Almanya’nın bu durağanlığına karşılık, Türkiye’nin son yıllardaki altyapı hamleleri, “Hayranlık” duyulan Batı’nın aslında geride kaldığını ortaya koymaktadır. Ancak bu fiziksel gerçeklik, zihinsel “Aşağılık Kompleksi”ni henüz tam olarak aşabilmiş değildir.

Berlin (BER) vs. İstanbul (İGA): İki Zihniyetin Savaşı

Berlin Brandenburg Havalimanı (BER) ile İstanbul Havalimanı (İGA) karşılaştırması, sadece bir inşaat projesi değil, iki milletin “iş yapma kapasitesinin” (state capacity) karşılaştırmasıdır.

ÖzellikBerlin Brandenburg (BER) [Almanya]İstanbul Havalimanı (İGA)
Planlama Süreci15 Yıl (1990-2006) 14Hızlı karar alma ve uygulama.
İnşaat Süresi14 Yıl (2006-2020) 1542 Ay (3,5 Yıl) (2015-2018) 17
Maliyet~€7 Milyar (Başlangıç: €2 Milyar) 18~€7 Milyar (Çok daha büyük kapsam)
Kapasite~27 Milyon Yolcu 1690 Milyon (İlk Faz) -> 200 Milyon (Tamamlanınca) 17
HatalarYangın sistemi çalışmadı, yürüyen merdivenler kısa kaldı.15Başarılı operasyonel geçiş.
Algı“Utanç Kaynağı”, “Fiyasko” 19“Gurur Kaynağı”, “Lojistik Üs”

Tablo 2: Havalimanı Projeleri Karşılaştırması

Bu tablo, Türk insanının zihnindeki “Almanlar kusursuz yapar, biz yapamayız” önyargısını yerle bir eden somut bir kanıttır. Almanya 14 yılda orta ölçekli bir havalimanını zorlukla bitirirken, Türkiye 4 yılda dünyanın en büyük havalimanlarından birini inşa etmiştir. Bu durum, Sezai Karakoç’un “Diriliş” neslinin, Batı’nın tekniğini alıp onu aşma potansiyelini simgelemektedir. Ancak, Türk aydını ve medyası, bu başarıyı çoğu zaman politik kutuplaşma nedeniyle içselleştirememekte, Batı’nın başarısızlıklarını “istisna”, Türkiye’nin başarılarını ise “tesadüf” olarak görme eğilimini sürdürmektedir.

Elbette bu tabloya bakarken, Türkiye’nin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik türbülansı görmezden gelmek, hakikate inkar olarak algılanır. Yüksek enflasyon, barınma krizi ve alım gücündeki erime, sokaktaki insanımız için yakıcı birer gerçektir. Ancak burada hayati bir ayrım yapmalıyız: Sancının niteliği.

Türkiye’nin krizleri, hızla büyüyen, kabuk değiştiren ve jeopolitik zincirlerini kırmaya çalışan genç bir organizmanın ‘Büyüme Sancılarıdır’. Avrupa’nın krizleri ise –bürokratik hantallık, demografik çöküş ve üretim heyecanının yitimi– yaşlı bir bedenin ‘Ölüm Döşeği Semptomlarıdır’. İnşaat halindeki bir binanın gürültüsü ve tozu rahatsız edici olabilir  ancak bu, temelleri çürümüş ve yavaşça çökmekte olan sessiz bir saraydan evladır. Bizim mücadelemiz bir varoluş ve inşa mücadelesidir onlarınki ise kaçınılmaz sonu erteleme çabasıdır.

Sanayide Dönüşüm: Fason Üreticiden Teknoloji Üreticisine

Türkiye, tekstil ve montaj sanayiinden (fason üretim), savunma sanayii ve otomotivde (TOGG) kendi markalarını üreten bir yapıya geçmektedir. Alman KOBİ’leri (Mittelstand) dijitalleşmede zorlanırken ve yaşlanan nüfus nedeniyle işgücü krizi yaşarken 20, Türk sanayisi genç nüfusu ve adaptasyon yeteneği ile öne çıkmaktadır. Ancak bu dinamizm, içeride “Pazar Olma Psikolojisi” ile frenlenmektedir. Tüketici, hala yerli bir ürün yerine, kalitesi düşmüş olsa bile “Alman Malı”nı tercih etme eğilimindedir.22 Bu, ekonomik bir rasyonaliteden ziyade, sosyolojik bir statü arayışıdır.

Ekonomik Milliyetçilik ve Yeni “Demir Perde”

Batı, rekabet üstünlüğünü kaybettikçe, liberal ticaret söylemini terk edip “Ekonomik Milliyetçilik” ve korumacılık duvarlarını yükseltmektedir. Bu yeni duvarlar, gümrük tarifeleri değil, “etik”, “çevre” ve “standartlar” adı altında sunulan regülasyonlardır.

Alman Tedarik Zinciri Yasası (LkSG): Etik Maskeli Korumacılık

Almanya’nın 2023’te yürürlüğe koyduğu Lieferkettensorgfaltspflichtengesetz (LkSG), görünüşte insan hakları ve çevreyi korumayı amaçlasa da, pratikte Türk ihracatçısı için büyük bir tarife dışı engeldir (Non-Tariff Barrier).

  • Mekanizma: Alman firmaları, tedarikçilerinin (Türk KOBİ’leri) çalışma koşullarını, çevresel etkilerini ve insan hakları uyumunu denetlemek zorundadır.23
  • Etki: Bu yasa, Türk firmalarına ek maliyetler ve bürokratik yükler getirmektedir. Alman firmaları, bu riskleri yönetmek yerine tedarikçilerini “Daha Güvenli” (örneğin AB içi) bölgelere kaydırma (Reshoring) eğilimine girmektedir.24
  • Sömürgeci Bakış: Garaudy’nin Batı eleştirisinde olduğu gibi, Batı kendi refahını sağlarken, maliyetleri ve sorumluluğu Doğu’ya (Tedarikçiye) yüklemektedir. “Biz temiz kalalım, siz bizim standartlarımıza uymak için bedel ödeyin” anlayışı, modern bir ekonomik sömürgecilik biçimidir.

“Buy European” ve Savunma Sanayii Ambargoları

AB, ABD’nin korumacı politikalarına karşı “Buy European” (Avrupalı Al) stratejisini geliştirmektedir.26 Özellikle savunma sanayiinde, Türkiye gibi NATO müttefiki olan ancak AB üyesi olmayan ülkeler, tedarik zincirlerinden dışlanmaktadır. Türk savunma sanayii ürünlerinin (İHA/SİHA) başarısı, Avrupa pazarında “güvenlik” gerekçeleriyle engellenmeye çalışılmaktadır.28 Bu durum, Batı’nın “Serbest Pazar” söyleminin, kendi çıkarları söz konusu olduğunda nasıl rafa kalktığının kanıtıdır.

Eğitim ve Kültürel Hegemonya: Zihinsel Ütopyanın Kaynağı

Ekonomik bağımlılığın temelinde, eğitim sistemi ve kültürel kodlarla nesilden nesile aktarılan “Batı Hayranlığı” yatmaktadır.

Müfredat ve Dil: “Ara Eleman” Yetiştiren Sistem

Türk eğitim sistemi, Tanzimat’tan bu yana Batı dillerini (Fransızca, sonra İngilizce ve Almanca) öğrenmeyi, bilime ulaşmanın tek yolu olarak sunmuştur. Ancak bu dil eğitimi, “bilim üretmek” için değil, “Batı ile ticaret yapmak” veya “Batı literatürünü takip etmek” için kurgulanmıştır.

  • Yabancı Okullar: Türkiye’deki prestijli yabancı okullar (Alman Lisesi, Fransız Liseleri), Türk elitlerini Batı kültürüne ve iş yapma biçimlerine göre formatlamaktadır. Bu okullardan mezun olanlar, genellikle Türk sanayisini geliştirmek yerine, çok uluslu Batı şirketlerinin Türkiye temsilcisi veya yöneticisi olmayı tercih etmektedir. Bu durum, Cemil Meriç’in “Müstevlinin (işgalcinin) dilini konuşan, onun gibi düşünür” tespitini doğrulamaktadır.
  • Akademik Körlük: Üniversitelerde Batı teorileri (Neoklasik İktisat) mutlak doğru olarak okutulurken, Türkiye’nin özgün ekonomik gerçekliklerine dair teoriler (örneğin faiz-enflasyon ilişkisine dair heterodoks yaklaşımlar veya yerli kalkınma modelleri) küçümsenmektedir.

Yaşam Tarzı ve Tüketim: “Batılı Gibi Tüketmek”

Sosyolojik olarak, Batılılaşma Türkiye’de “üretim biçimi”nden çok “tüketim biçimi” olarak algılanmıştır. “Batılı gibi yaşamak”, Batı markalarını giymek, Batı arabalarına binmek ve Batı tarzı kafelerde vakit geçirmekle eşdeğer tutulmuştur. Bu durum, Rasim Özdenören’in Gül Yetiştiren Adamındaki karakterlerin yaşadığı şizofrenik hali yansıtır. Batı’nın teknolojisini (arabasını, telefonunu) alan Türk insanı, onun arkasındaki disiplini, iş ahlakını veya felsefeyi almamış, sadece “sonucunu” (tüketim nesnesini) almıştır. Bu da Türkiye’yi, Batı için mükemmel bir “Pazar” haline getirmiştir.

Sonuç: Ütopyadan Gerçeğe Uyanış

Yapılan analizler göstermektedir ki, “Türk Milletinin Batı Hayranlığı”, tarihsel bir ihtiyaçla başlamış olsa da, bugün büyük ölçüde “Zihinsel Bir Ütopya”ya dönüşmüştür.

  1. Rasyonel İhtiyaç mı? Kısmen evet. Türkiye’nin hala yüksek teknolojiye ve sermayeye ihtiyacı vardır. Ancak veriler (DB, Stuttgart 21, VW) göstermektedir ki, Almanya artık bu ihtiyacı karşılayacak “kusursuz kaynak” değildir. Aksine, kendi içinde yapısal krizler yaşayan, hantal ve yaşlı bir ekonomidir.
  2. Ütopya Çöküyor mu? Evet. “Alman Malı” efsanesi, kalite sorunları ve teknolojik geri kalmışlıkla erimektedir. Buna karşılık, Türkiye’nin altyapı ve savunma sanayiindeki başarıları (İGA, İHA’lar), “Biz yapamayız” kompleksini kırmaktadır.
  3. Ekonomik Milliyetçilik: Batı, kendi çöküşünü durdurmak için “Serbest Pazar” maskesini atıp, “Ekonomik Milliyetçilik” (LkSG, Gümrük Birliği Asimetrisi) silahını çekmiştir. Türkiye’nin buna cevabı, sadece fason üretim yapmak değil, kendi markalarını, standartlarını ve teknolojisini üreterek “Üretici Güç” olmak zorundadır.

Öneri ve Gelecek Vizyonu

Sezai Karakoç’un “Diriliş” fikri, bugün ekonomik bağımsızlık için bir rehberdir. Türkiye, Batı’yı ne körü körüne taklit etmeli (Ütopya), ne de tamamen reddetmelidir. Yapılması gereken, Batı’nın teknik birikimini (bilimini), kendi kültürel ve ahlaki kodlarıyla (Kültür) harmanlayarak, Garaudy’nin özlediği “insan merkezli” bir medeniyet hamlesi başlatmaktır. Gümrük Birliği’nin revizyonu için daha sert bir müzakere yürütülmeli, eğitim sistemi “pazar” değil “mucit” yetiştirecek şekilde reforme edilmeli ve tüketici bilinci, “yerli ve kaliteli” olana yönlendirilmelidir. Türk milleti, “Hayran” olduğu Batı’nın artık o eski Batı olmadığını, kendisinin de o eski “Hasta Adam” olmadığını idrak ettiği gün, gerçek ekonomik özgürlüğüne kavuşacaktır.

Ekler: İstatistiksel Veri Tabloları

GöstergeAlmanya (2024/2025 Beklenti)Türkiye (Eğilim)Yorum
Büyüme (GSYH)%0,1 (Stagnasyon) 21Pozitif BüyümeAlmanya “Hasta Adam” sendromuna geri dönmüştür.
Demografi (İşgücü)2040’a kadar %14 düşüş 20Genç ve DinamikAlmanya’nın üretim gücü demografik olarak erimektedir.
Enerji MaliyetiYüksek (Rus gazı kesintisi sonrası)Yönetilebilir/ÇeşitlendirilmişAlman sanayisinin rekabetçiliği enerji maliyetleriyle düşmüştür.
İnovasyon (EV)Geriden geliyor (Çin baskısı) 29TOGG ile pazara girişTürkiye, teknolojik dönüşümde daha çevik davranabilmektedir.

Tablo 3: Almanya ve Türkiye Ekonomik Göstergeler Karşılaştırması (Yorumlu)

Algı (Ütopya)Gerçek (Realite)Referans
Alman disiplini kusursuzdur ve sistem aksamaz.DB trenlerinin %37’si gecikmeli.2
“Almanlar planlıdır, projeler zamanında biter.”BER Havalimanı 9 yıl, Stuttgart 21 6+ yıl gecikti.15
“Avrupa ticareti serbesttir.”LkSG, Vize engelleri, Kotalar ile gizli korumacılık var.23
“Batı teknolojisi rakipsizdir.”Çinli EV’ler ve Türk SİHA’ları Batı’yı geçmiştir.12

Tablo 4: Türk Tüketicisinin Batı Algısı vs. Gerçekler

Almanya (Batı Ekolü)Türkiye (Yükselen Güç)
Güçlü Yönler (Strengths)Köklü sanayi altyapısı ve sermaye birikimi

Küresel marka bilinirliği (Mercedes, Siemens vb.)

Kurumsallaşmış hukuk ve standartlar (DIN normları)		Genç ve dinamik nüfus yapısı
Krizlere karşı yüksek adaptasyon yeteneği (Agile)
 Hızlı karar alma ve uygulama mekanizması (Örn: İGA)
Zayıf Yönler (Weaknesses)Hantal bürokrasi ve dijitalleşme eksikliğ (“Faks Cumhuriyeti”)
Yaşlanan nüfus ve iş gücü açığı
Karar alma süreçlerindeki yavaşlık (Örn: BER Havalimanı)		Sermaye birikiminin yetersizliği
Yüksek enflasyon ve ekonomik dalgalanmalar
Markalaşma ve katma değerli ürün ihracatında eksiklik
Fırsatlar (Opportunities)Yeşil Enerji dönüşümüne öncülük etme
Yüksek nitelikli göçmenleri çekme potansiyeli		Savunma sanayii (İHA/SİHA) başarısının sivil teknolojiye aktarımı
Lojistik merkez olma (Kuşak-Yol Projesi)
Kendi teknolojisini üreten “Teknofest Kuşağı”
Tehditler (Threats)Enerji maliyetlerinin sanayisizleşmeye (Deindustrialisierung) yol açması
Aşırı sağın yükselişi ve toplumsal kutuplaşma		Beyin göçü (Nitelikli iş gücünün Batı’ya gitmesi)
Bölgesel jeopolitik riskler ve savaşlar

Tablo 5: Batı (Almanya) ve Türkiye Arasındaki Stratejik SWOT Analizi

Sonuç

Kendi teknolojisini ve markasını üretemeyen milletler başkalarının pazar yeri olmaya mahkumdur. Bugün raflarımızı dolduran her ithal ürün aslında sadece paramızı değil özgüvenimizi de alıp götüren birer kültürel etki ajanıdır. Pazar olma psikolojisi bir kader değil öğrenilmiş bir çaresizliktir ve bu çaresizlik ancak radikal bir üretim seferberliğiyle aşılabilir. Ekonomik milliyetçilik kapıları dünyaya kapatmak değil dünyayla rekabet edebilecek kasları geliştirmektir. Gelecek nesillere borcumuz tüketen ve özenen bir toplum değil tasarlayan, üreten ve kendi standartlarını dünyaya ihraç eden bir ekonomik ekosistem bırakmaktır. Unutulmamalıdır ki siyasi bağımsızlık ancak ekonomik ve teknolojik egemenlikle taçlandığında kalıcı bir zafere dönüşür.

Sıkca Sorulan Sorular

  1. “Pazar Olma Psikolojisi” ne anlama gelmektedir?

    Pazar olma psikolojisi bir toplumun kendini üretici bir özne olarak değil sadece gelişmiş ülkelerin ürünlerini tüketen bir nesne olarak konumlandırmasıdır. Bu zihniyet Batı menşeli her ürünü kalitenin ve statünün tek göstergesi sayar ve yerli üretimi baştan “yetersiz” kabul ederek ekonomik bağımlılığı gönüllü bir tercihe dönüştürür.

  2. Kültürel hayranlık ile ekonomik açık arasında nasıl bir bağ vardır?

    Kültürel hayranlık tüketim tercihlerini doğrudan şekillendirir. Batı kültürüne hayran olan bir birey o kültürün sembollerini (markalarını) satın alarak kendini o medeniyete ait hissetmeye çalışır. Bu durum ithalatı zorunlu bir ihtiyaç gibi gösterir ve cari açığı sadece ekonomik bir veri olmaktan çıkarıp kültürel bir erozyonun faturası haline getirir.

  3. Ekonomik Milliyetçilik sadece “Yerli Malı” kullanmak mıdır?

    Hayır bu sığ bir tanımdır. Gerçek ekonomik milliyetçilik hamaset değil stratejik üretim kapasitesini artırma iradesidir. Sadece yerli ürünü tüketmek yetmez asıl mesele küresel standartlarda rekabet edebilecek teknolojiyi ve markayı üretebilmek ve küresel tedarik zincirinde vazgeçilmez bir halka olabilmektir.

  4. Markalar neden sadece ticari meta değil “kültürel elçi” olarak görülmelidir?

    Bir Starbucks kahvesi veya bir iPhone sadece bir ürün değil bir yaşam tarzı paketidir. Bu markalar geldikleri ülkenin değerlerini, estetiğini ve standartlarını ihraç eder. Dolayısıyla pazar olmak sadece döviz kaybetmek değil aynı zamanda kendi yaşam kültürünü başkasının standartlarına göre yeniden dizayn etmektir.

  5. Türkiye “pazar” konumundan “aktör” konumuna nasıl geçer?

    Bu geçiş ancak zihinsel bir devrimle mümkündür. “Batı yapar biz alırız” inancının yerini “Daha iyisini biz tasarlar ve üretiriz” özgüveni almalıdır. Devletin teşvikleri kadar toplumun da kendi üreticisine güvenmesi ve hataları olsa bile yerli girişimi destekleme sabrını göstermesi gerekir.

Kaynak

  1. EU–Turkey Customs Union | Ten design flaws in the CU – Chatham House
    https://www.chathamhouse.org/2018/12/eu-turkey-customs-union/ten-design-flaws-cu
  2. Punctuality | Deutsche Bahn Interim Report 2024
    https://zbir.deutschebahn.com/2024/en/interim-group-management-report-unaudited/product-quality-and-digitalization/punctuality/
  3. DB paid EUR 197 million in compensation for delays in 2024 – Railway PRO
    https://www.railwaypro.com/wp/db-paid-eur-197-million-in-compensation-for-delays-in-2024/
  4. Deutsche Bahn posts another huge loss and record low punctuality rate – IamExpat.de
    https://www.iamexpat.de/expat-info/germany-news/deutsche-bahn-posts-another-huge-loss-and-record-low-punctuality-rate
  5. Deutsche Bahn Pays Millions for 2024 Delays – Railway Supply
    https://www.railway.supply/heading-deutsche-bahn-pays-millions-for-2024-delays/
  6. Late trains, delayed projects display Germany’s infrastructure woes | Daily Sabah
    https://www.dailysabah.com/business/economy/late-trains-delayed-projects-display-germanys-infrastructure-woes
  7. Full operation mid-2027 — Stuttgart 21: Railway reports another delay : r/de – Reddit
    https://www.reddit.com/r/de/comments/1m34p6v/vollst%C3%A4ndiger_betrieb_mitte_2027_stuttgart_21/?tl=en
  8. Stuttgart 21 – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Stuttgart_21
  9. Volkswagen considers German plant closures to save billions in costs – The Guardian
    https://www.theguardian.com/business/article/2024/sep/02/volkswagen-vw-germany-plant-closures-cars-electric-vehicles
  10. Volkswagen Crisis Explained: Reasons for Factory Closures & Layoffs – YouTube
    https://www.youtube.com/watch?v=Rl3KLmnjGH8
  11. Driving competition: China’s carmakers in race to dominate Europe’s roads – The Guardian
    https://www.theguardian.com/business/2025/nov/07/china-in-push-to-dominate-europe-electric-vehicle-market-with-uk-as-gateway
  12. 2026 and beyond: Reinventing Europe’s automotive promise
    https://www.motorfinanceonline.com/features/2026-and-beyond-reinventing-europes-automotive-promise/
  13. Trends in electric cars – Global EV Outlook 2024 – Analysis – IEA
    https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024/trends-in-electric-cars
  14. Berlin Brandenburg Airport: a construction timeline
    https://www.airport-technology.com/features/berlin-brandenburg-construction-timeline/
  15. Construction of Berlin Brandenburg Airport – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Construction_of_Berlin_Brandenburg_Airport
  16. Chart: An Epic Feat: New Berlin Airport Opens After 14 Years | Statista
    https://www.statista.com/chart/23333/historical-feats-construction-of-ber/
  17. Istanbul Airport – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Istanbul_Airport
  18. Airport BER – (Construction) Disaster Rarely Comes Alone – Dlubal
    https://www.dlubal.com/en/news-and-events/news/blog/000086
  19. The Trials and Tribulations of Berlin Brandenburg Airport – Infinite Flight Community
    https://community.infiniteflight.com/t/the-trials-and-tribulations-of-berlin-brandenburg-airport/1014034
  20. Germany : 5 years of stagnation, and what’s next? – CPR AM
    https://cpram.com/fra/en/individual/publications/experts/article/germany-5-years-of-stagnation-and-what-s-next
  21. Making Germany Grow Again – International Monetary Fund
    https://www.imf.org/en/publications/fandd/issues/2025/06/making-germany-grow-again-ulrike-malmendier
  22. (PDF) Ülke İmajının Yabancı Ürün Satın Alma İstekliliği Üzerindeki Etkisinde Tüketici Etnosentrizmi ve Ürün Yargılarının Rolü – ResearchGate
    https://www.researchgate.net/publication/358382065_Ulke_Imajinin_Yabanci_Urun_Satin_Alma_Istekliligi_Uzerindeki_Etkisinde_Tuketici_Etnosentrizmi_ve_Urun_Yargilarinin_Rolu
  23. The German Supply Chains Due Diligence Act (LkSG) – Barlas Hukuk Bürosu
    https://barlaslaw.com/the-german-supply-chains-due-diligence-act-lksg/
  24. Risks of German Supply Chain Law and EU Regulation for Turkish Companies
    https://sengunlaw.com/risks-of-german-supply-chain-law-and-eu-regulation-for-turkish-companies/
  25. Due Diligence – Effect of Supply Chain regulation – Institut der deutschen Wirtschaft (IW)
    https://www.iwkoeln.de/fileadmin/user_upload/Studien/Report/PDF/2024/IW-Report_2024-Due-Diligence.pdf
  26. From firefighting to strategy: The EU’s Economic Security Doctrine – European Policy Centre
    https://www.epc.eu/publication/from-firefighting-to-strategy-the-eus-economic-security-doctrine/
  27. The EU’s Possible Response to Trump II Tariffs
    https://www.clearytradewatch.com/2025/03/the-eus-possible-response-to-trump-ii-tariffs/
  28. Taking the Pulse: Should “Buy European” in Defense Spending Include the UK and Turkey?
    https://carnegieendowment.org/europe/strategic-europe/2025/03/taking-the-pulse-should-buy-european-in-defense-spending-include-the-uk-and-turkey?lang=en
  29. EV Report 2025: Real Data from China, Europe & USA – The German Autopreneur
    https://germanautopreneur.com/p/ev-report-2025-china-europe-usa-market-data
  30. Cost overruns and delays in infrastructure projects: the case of Stuttgart 21 – DiVA portal
    http://diva-portal.org/smash/get/diva2:1474961/FULLTEXT01.pdf
  31. One step closer to a rupture: Europe, the US and Turkey | Centre for European Reform https://www.cer.eu/insights/one-step-closer-rupture-europe-us-and-turkey

🚀 Teoriyi pratiğe dökmek ister misiniz?

Teori iyidir, ancak etki eylemle oluşur. Şirketlere ve yöneticilere, bu yöntemleri akademik yük olmadan, pratik bir şekilde uygulamaları konusunda destek oluyorum.