🌱 Makale Özeti: Mütevazı Liderlik

En büyük liderler, en çok bağıranlar değil; ekibini en çok yükseltenlerdir. İşte mütevazı yönetim manifestosu:

  • Aynaya ve Pencereye Bakmak: Mütevazı lider, işler iyi gittiğinde pencereden dışarı bakıp ekibini alkışlar. İşler kötü gittiğinde aynaya bakıp “Nerede hata yaptım?” diye sorar. Egosu yüksek lider ise tam tersini yapar.
  • Soru Sormak > Emir Vermek: Her cevabı bilmek zorunda değilsiniz. Cesur bir lider, “Sen ne düşünüyorsun?” diye sorarak kolektif zekayı harekete geçirir. Bu, otorite kaybı değil, bilgelik göstergesidir.
  • Hizmetkar Olmak: Liderlik bir hükmetme sanatı değil, bir hizmet etme sanatıdır. Ekibinizin önündeki engelleri kaldırdığınızda, onlar zaten sizi zirveye taşıyacaktır.
📚 Yönetim Ekolü: Jim Collins’in “Good to Great” araştırması ve Servant Leadership (Hizmetkar Liderlik) felsefesi temel alınmıştır.

Giriş

Bir Yönetici genel anlamda kendisini zayıf gösterecek davranışlardan kaçınır. Yöneticinin Mütevazı olması, zayıflık olarak algılanır. Doğrusu ise Mütevazı bir davranış erdem ve modern liderliğin önemli bir unsurudur ve kolaylıkla öğrenilebilinir.

Mütevazı liderlik dediğimizde bu alanda uzman olan Bradley Owens, David Hekman ve Amy Ou çalışmalarında aşağıdaki dört unsur ile özetlemiştir.

  • Kendi gücünü ve zayıf yönlerinizi tanıyın.
  • Başkalarının yaptıklarını takdir edin.
  • Her zaman öğrenmeye ve açık olmaya istekli olun.
  • Bütünün sadece küçük bir parçası olduğunuzu algılayın.

Yönetim öncüsü Jim Collins, “En İyiye Giden Yol” adlı kitabında Mütevazı Liderlik gerekli bir becerisi olarak tanımlar ve odakta bir değişimden bahseder yani benlikten uzaklaşıp başkalarına doğru ilerlemek gerektiğini ifade eder. Bugün mütevazılık, orantı duygusu, kendini tanıma ve istikrarlı benlik saygısı ile ilişkilidir. Özetle: Mütevazılik, kendinizi ve başkalarını başarılı bir şekilde yönetmek için nefsinizi bir kenara koymak anlamına gelir.

Mütevazılıik, 1970 yılında Robert K. Greenleaf tarafından kurulan “Servant Leadership (Hizmetkar Liderlik)” liderlik felsefesi ile bir tutulamaz. Hizmetkar Liderlik uzmanı Kent Keith, bu yaklaşımın odak noktasını şu şekilde tanımlıyor: “Hizmetkar bir lider insanları sever ve onlara yardım etmek ister. Bu nedenle hizmetkar bir liderin görevi, başkalarının ihtiyaçlarını tanımak ve onlara yardım etmeye çalışmaktır.” Mütevazı liderlik sergilemek sadece çalışanlara değil, şirkete, topluma ve kişinin kendi hayatına da etki eder.

Dinimizde mütevazılık, Tevâzu olarak ifade edilir ve Kur’ân-ı Kerîm’de Allah’ın iyi kullarından söz eden bir âyette “Onlar yeryüzünde tevazu içinde yürürler” (el-Furkan 25/63) olarak buyurulmuştur. Tevâzu sahibi insana mütevâzı denir. Tevâzû; alçak gönüllü olmak, Hak karşısında hiçliğinin idrâkine erebilmektir. İnsan kendisinde bulunan ilim, mevkî ve mal gibi her hangi bir nîmet sebebiyle, bunlardan mahrum olanlara karşı üstünlük iddiâ ederek maddî-mânevî haksızlık yapmamaktır.

Yöneticinin Mütevazı olmasının getirisi nedir?

Mütevazı liderlik, çalışanlara daha fazla psikolojik güvenlik ve yetkilendirme, yani ölçülebilir şekilde artan performans, daha fazla bağlılık ve yeni fikirler ile yansıtılan sorumluluk aktarımı sağlar.

Şirketler, doğası gereği çok yönlü olan, yani eski ve yeni işlere eşit derecede adanmış, ölçülebilir derecede daha iyi stratejilerden yararlanır. Mütevazılık, şirketlerin kendi stratejilerini abartmamalarına ve rekabeti küçümsememelerine yardımcı olur. Uzun vadede, yatırımcılar mütevazı kurullara sahip şirketler hakkında daha olumlu düşünürler. Ek olarak, mütevazı liderler bir işbirliği kültürü oluşturur ve hataların ele alınmasını geliştirir.

Son olarak, mütevazılık yöneticinin kendisi için de geçerlidir. Mütevazı davranırsa, çalışanlar, müşteriler ve kendi yöneticileri arasında daha yüksek bir itibara sahiptir. Orduda bile, kıdemli subaylar, bencil bir subaydan daha mütevazı bir subayı terfi ettirmeye daha isteklidir. CEO’ların  bazıları bana özellikle mütevazılığı için seçildiklerini söyledi. Bu erdeme sahip liderlerin öğrenmeye daha istekli, daha empatik, daha yaratıcı ve stresle baş etmede daha iyi olduklarını gösteriyor.

Ancak mütevazılığın de bir sınırı vardır: Mütevazı bir lider başkalarına güçlü veya yetkin görünmüyorsa, alçakgönüllülüğünün pek olumlu etkisi olmaz. Bununla birlikte, mütevazılığın genellikle yeterlilikle el ele gittiği gösterilmiştir. Sadece gerçekten yetenekli ve güçlü insanlar mütevazılık gösterebilir.

Mütevazılığı öğrenmek

Mütevazılık bir liderlik tarzı değil, öğrenilebilen bir erdemdir. Sonuç olarak, onlara hakim olanlar, mevcut duruma uygun herhangi bir liderlik tarzını bilinçli ve alçak gönüllülükle uygulayabilirler.

1. Güçlü ve zayıf yönlerinin farkına varın

Koçlar, güçlü ve zayıf yönleriniz hakkında yardımcı ipuçları sağlayabilir. Eski Google CEO’su Eric Schmidt’in açıkladığı gibi, “Her ünlü sporcunun, her ünlü aktörün bir koçu vardır, ne yaptığını izleyebilen ve ‘Gerçekten istediğin bu mu?’ diye sorabilen biri…

Güçlü yönlerinizi belirlemek ve zayıf yönlerinizi göstermeyi öğrenmelisiniz. Bunu şu şekilde tanımlıyabiliriz: Egonuza değil, büyük resme hizmet edilmelidir. Sonuçta, çalışanlar yalnızca net yönergeler istediklerini vurgulamakla kalmaz, aynı zamanda yöneticilerin hataları kabul edip onlar için sorumluluk aldıklarını da vurgular. Bu davranış sizin için (henüz) mümkün değilse, ne yapacağınızı bilmiyorsanız en azından başkalarından tavsiye isteyin. Çünkü tavsiye isteyenlerin yetkin kabul edildiği ve sorulan kişinin onlar tarafından tanındığını hissettiği gösterilmiştir.

 Bu nedenle, bir şeyi ne ve nasıl söylediğiniz konusunda her zaman dikkatlice düşünmek zorunda mısınız? Evet, çünkü bir yönetici olarak söylemediğiniz şeylerde bile her zaman iletişim kurarsınız. Yöneticilik rolünde her zaman bilinçli hareket etmelisiniz.

Alçakgönüllülük, kendinizi ve başkalarını başarılı bir şekilde yönetmek için kendi egonuzu bir kenara koymaktır.

2. Karşınızdaki kişiyi takdir ettiğinizi açıkça belirtin.

Minnettarlığınızı ifade ederken, yarı güvenilir iltifatlar yerine mümkün olduğunca açık ve net olmalısınız. Başkalarına saygılı davranmayı kendilerine hedef koyanlar, sadece kendi çalışanlarına kalmamalı. Meslektaşlar ve üstler de olumlu geribildirim için minnettardır. Samimi övgü asla yalakalık anlamına gelmez.

 Hepimiz başarılı tamamlanan bir işte rolümüzü abartma eğilimindeyiz. Bu nedenle yöneticilerin, çalışanlarının neler başardığını çoğu zaman fark etmemeleri şaşırtıcı değildir. Bundan kaçınmak için, hangi fikirlerin ve uygulamaların başkalarından geldiğini ve işinize nasıl katkıda bulunduğunu düzenli olarak not almalısınız ve uygun ortamlarda, yeri geldiğinde ifade etmelisiniz.

3. Açıklığınızı ve öğrenmeye karşı tutumunuzu kontrol edin

Bir yöneticinin ihtiyaç duyduğu her şey öğrenilebilir. Bu, duygusal zeka veya iyi konuşma becerileri kadar karizma için de geçerlidir. Narsistler bile empatiyi uygulayabilir ve içselleştirilir. Bu nedenle, aşırı katı zihniyetleri nerede geliştirmiş olabileceğinizi kontrol edin ve çözmeye çalışın. Özellikle çalışanlarınız yada temasda bulunduğunuz diğer insanlar ile ilgili kalıplaşmış düşüncelere düşmemeye dikkat edin.

Sonuç: Egonun Ötesindeki Başarı

Yolun sonuna geldiğimizde şu gerçeği cebimize koymalıyız ki liderlik etmek hükmetmek değil hizmet etmektir. Konuştuğumuz bu üç adımı uygulamak bir gecede mucizeler yaratmayabilir ama ısrarla devam ettiğinizde Mütevazı Liderlik tohumlarının yeşerdiğini ve ekibinizin havasının değiştiğini göreceksiniz. Kendi hatalarınızla barışık olduğunuzda ve başarıyı ekibinizle cömertçe paylaştığınızda Mütevazı Liderlik bir yönetim tarzı olmaktan çıkıp karakterinizle bütünleşir. İnsanlar Mütevazı Liderlik gösteren, onlara tepeden bakmayan yöneticileri sadece mesai saatlerinde değil hayatları boyunca saygıyla anarlar.

Belki egonuz zaman zaman devreye girip sizi eski alışkanlıklarınıza çekmek ve ben buradayım demek isteyebilir. Bu çok normaldir ve insanidir. Ancak her seferinde egoyu susturup Mütevazı Liderlik duruşunu seçmek sizin asıl cesaret sınavınız olacaktır. Unutmayın ki Mütevazı Liderlik korkakların veya kendine güvenmeyenlerin değil ancak kendine çok güvenen cesur insanların harcıdır. Siz bu cesareti gösterdiğinizde Mütevazı Liderlik ışığı sadece sizin yolunuzu değil tüm ekibinizin yolunu aydınlatacaktır. Artık sahne sizin, egonuzu değil Mütevazı Liderlik bayrağını yükseltme ve gerçek bir iz bırakma zamanı.

Özet

Mütevazılığın tüm unsurlarıyla yoğun bir şekilde ilgilenmek kulağa karmaşık gelebilir. Ancak, alçak gönüllü olmayı, güçlü ve zayıf yönlerinizin farkında olmayı, başkalarını tanımayı, öğrenmeye açık ve istekli olmayı ve kendinizi daha büyük bir bütünün parçası olarak görmeyi başarırsanız, sadece çalışanlarınız ve şirketiniz değil, siz de faydalanacaksınız. Alçakgönüllülük, her şeyi bilmenin yükünü omuzlarınızdan alır. Motive olmuş çalışanlarınızın yardımıyla gerçekten istediğinizi elde etmenizi sağlar.

SıkcaSorulan sorular

  • Mütevazı olmak bir yönetici için neden “cesaret” gerektirir?

    Çünkü geleneksel iş dünyası lideri “her şeyi bilen kahraman” olarak kodlamıştır. Bu algının aksine çıkıp “Bilmiyorum”, “Hata yaptım” veya “Yardımına ihtiyacım var” diyebilmek, egoyu yenmeyi ve kırılgan görünmeyi göze almayı gerektirir. Bu da büyük bir cesarettir.

  • Mütevazı liderlik (Humble Leadership) zayıflık mıdır?

    Kesinlikle hayır. Mütevazı liderler hedefler konusunda son derece kararlı ve hırslıdırlar (Profesyonel İrade). Ancak bu hırsı kendileri için değil, şirketleri için kullanırlar. Sessiz ama derinden gelen bir güçleri vardır.

  • Jim Collins’in “5. Seviye Liderlik” kavramı nedir?

    “Good to Great” kitabında tanımlanan bu kavram, en başarılı şirketlerin başındaki liderlerin ortak özelliğidir. Bu liderler, Kişisel Alçakgönüllülük ile Mesleki İrade‘nin paradoksal bir karışımına sahiptirler. Başarıda aynaya değil pencereye (ekibe), başarısızlıkta pencereye değil aynaya (kendilerine) bakarlar.

  • Mütevazı liderler çalışan bağlılığını nasıl artırır?

    Egosunu arka plana atan lider, çalışanını dinler, ona alan açar ve parlamasına izin verir. Çalışan, “yöneticim beni rakip olarak görmüyor, beni destekliyor” hissini yaşadığında şirkete ve liderine sıkı sıkıya bağlanır.

  • Bir yönetici egosunu nasıl terbiye edebilir?

    Öncelikle dinlemeyi öğrenerek. Kendinden daha az, başkalarından daha çok bahsederek. Toplantılarda en son konuşan kişi olarak ve eleştiriyi bir saldırı değil, bir hediye olarak görerek egonun duvarlarını yıkabilir.

Sesli Makale

🚀 Teoriyi pratiğe dökmek ister misiniz?

Teori iyidir, ancak etki eylemle oluşur. Şirketlere ve yöneticilere, bu yöntemleri akademik yük olmadan, pratik bir şekilde uygulamaları konusunda destek oluyorum.